Dünya Gündemi
Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad hakkında Fransa tarafından çıkarılan tutuklama emri yürürlükte kalmaya devam edecek. Savaş suçları nedeniyle verilen kararı Paris temyiz mahkemesi onayladı. Avukatlar”İlk kez bir ulusal mahkeme görevdeki bir devlet başkanının kişisel dokunulmazlığının mutlak olmadığını kabul etti” dedi.
Paris temyiz mahkemesi, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad hakkındaki uluslararası tutuklama emrinin yürürlükte kalacağına karar verdi.
Esad hakkında, Suriye’deki iç savaş sırasında savaş suçlarına ortak olduğu iddiasıyla Fransa tarafından tutuklama emri çıkarılmıştı.
Davacıları temsil eden avukatlar Jeanne Sulzer ve Clemence Witt ile şikâyetin arkasındaki sivil toplum kuruluşları, kararı “tarihi bir karar” olarak selamladı. Mayıs ayında Fransız terörle mücadele savcıları Paris temyiz mahkemesinden Esad hakkındaki tutuklama emrinin kaldırılmasına karar vermesini istemiş ve Esad’ın görevdeki bir devlet başkanı olarak mutlak dokunulmazlığa sahip olduğunu belirtmişlerdi. Avukatlar yaptıkları açıklamada, “İlk kez bir ulusal mahkeme görevdeki bir devlet başkanının kişisel dokunulmazlığının mutlak olmadığını kabul etti” dedi. Fransız adli makamları geçtiğimiz kasım ayında Esad, 4. Zırhlı Tümen Komutanı olan kardeşi Mahir Esad ve iki Suriyeli general Ghassan Abbas ve Bassam al-Hassan hakkında savaş suçlarına ve insanlığa karşı işlenen suçlara iştirak ettikleri iddiasıyla uluslararası tutuklama emri çıkarmıştı.
Bu saldırılar arasında 2013 yılında Şam’ın o dönem muhaliflerin elinde bulunan banliyölerine düzenlenen kimyasal saldırı da yer alıyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye-Polonya-Romanya Üçlü İşbirliği Süreci Dışişleri Bakanları Toplantısı için gittiği Varşova’da ortak basın toplantısında konuştu. Fidan, İsrail’i kayıtsız şartsız destekleyen ülkelerin “çok geç olmadan tutumlarını gözden geçirmelerini” istedi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye-Polonya-Romanya Üçlü İşbirliği Süreci Dışişleri Bakanları Toplantısı için Varşova’ya gitti. Fidan, Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorksi ve Romanya Dışişleri Bakanı Luminita Odobescu ile düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu. Bakan Fidan, bir NATO müttefikinin diğerine uyguladığı yaptırımların askeri ittifakın özüne aykırı olduğunu ve terörle mücadele gibi son derece hassas bir konuda tüm NATO müttefiklerinin azami dayanışma göstermesi gerektiğini söyledi. Fidan ayrıca İsrail’i kayıtsız şartsız destekleyen ülkelerin “çok geç olmadan tutumlarını gözden geçirmelerini” istedi.
Üçlü toplantıda 9-11 Temmuz tarihlerinde Washington’da yapılacak NATO devlet ve hükümet başkanları zirvesinin hazırlıklarının ele alınması bekleniyor.
Üç ülke arasındaki ilişkilerin daha da geliştirilmesi için atılabilecek adımlar da toplantının gündemlerinden olacak.
Toplantıda ayrıca Rusya-Ukrayna savaşı ve İsrail’in Gazze’ye yönelik devam eden saldırılarının da masaya yatırılması öngörülüyor.
Kurban Bayramı tatili için kapıda vize uygulamasındaki aksaklıklar nedeniyle Rodos Adası’nda konaklayamayan Türk turistlerin mağduriyetinin, ileri bir tarihte misafir edilerek giderilmesi için çalışma yürütüldüğü belirtildi.
Rodos Otelciler Birliği Başkanı Yannis Papavasiliu, yerel basına yaptığı açıklamada, Kurban Bayramı tatilini geçirmek için Rodos Adası’nı tercih eden ancak kapıda vize uygulamasındaki gecikmeler nedeniyle Ada’ya ulaşamayan, ödemesini önceden yapmış Türk turistlere, rezervasyon yaptıkları otelde, tesisin doluluk durumuna bağlı olarak eylül ve ekim aylarında konaklama imkanı sağlanabileceğini kaydetti. Papavasiliu, üzerinde düşünülen bir başka çözümün ise para iadesi olduğunu ifade ederek “Türkiye pazarı Rodos için çok önemli ve hepimizin arzusu Türk ziyaretçilerin adamıza mümkün olduğunca sorunsuz gelmesi. Devlet ve ilgili yetkililerin desteğiyle normalleşmenin yakın bir zamanda sağlanacağını umuyoruz. O zamana dek biz de Birlik olarak Ada’mızın ziyaretçilerini desteklemek için elimizden geleni yapacağız.” diye konuştu. Öte yandan geçen yaz çıkan orman yangınlarının ardından, Yunan hükümeti, Rodos yerel yönetimiyle işbirliği içerisinde, Ada’daki yangın nedeniyle tatilini yarıda kesmek zorunda kalan turistlere bir hafta ücretsiz tatil imkanı sunulacağını açıklamıştı. Ada’da Temmuzda 2023’te çıkan orman yangınlarında yaklaşık 135 bin dönüm ormanlık alan yanmış, yangın nedeniyle 20 bin kişi Ada’dan tahliye edilmişti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şükri ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre; Fidan-Şükri görüşmesinde Gazze’deki savaşın bölgesel düzeye yayılma riskine dikkat çekildi.
Savaşın bir an önce durması ve kalıcı ateşkes ilan edilmesi gerektiğine değinildi.
İnsani yardımının kesintisiz biçimde Gazze’ye ulaşmasının önemi vurgulandı.
Estonya Cumhurbaşkanı Alar Karis, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın davetine icabetle, Türkiye’ye resmi ziyarette bulunacak.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, yarın gerçekleştirilecek görüşmelerde, iki ülke ilişkileri tüm yönleriyle gözden geçirilerek, iş birliğinin geliştirilmesi için atılabilecek ortak adımlar ele alınacak. Türkiye ve Estonya arasında diplomatik ilişkilerin tesis edilmesinin 100’üncü yıl dönümüne denk gelen ziyaret kapsamında, ikili münasebetlerin yanı sıra Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri ile güncel bölgesel ve küresel meseleler hakkında fikir alışverişinde bulunulması da öngörülüyor.
Pakistan’ın Sind eyaletinin Karaçi kentinde, aşırı sıcaklar nedeniyle 29 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Dawn gazetesinin haberine göre, ülkedeki yardım kuruluşlarından yetkililer, Karaçi kentinin farklı bölgelerinde son 3 günde aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybeden 29 kişinin cansız bedeninin bulunduğunu açıkladı. Yüzlerce kişinin de kentteki hastanelere kaldırıldığı aktarıldı. Öte yandan, ülkedeki en büyük yardım kuruluşlarından Edhi Vakfı yetkilisi Faisal Edhi, AA’ya yaptığı açıklamada, aşırı sıcaklarda hayatını kaybedenlerin sayısının çok daha fazla olduğunu söyledi. Edhi, son günlerde kuruluşun Karaçi’deki morglarına aşırı sıcaklar nedeniyle öldüğü düşünülen yüzlerce kişinin getirildiğini, doktorlar teşhis koymadan ölümlerin sebebinin ne olduğunu tam olarak bilemeyeceklerini dile getirdi.
Dışişleri Bakanlığı, İsrail Dışişleri Bakanı Yisrael Katz’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı hedef alan paylaşımına tepki gösterdi.
Dışişleri Bakanlığı, İsrail Dışişleri Bakanının bir sosyal medya platformunda yaptığı paylaşım hakkında açıklama yaptı. Açıklamada şu ifadelere yer verildi: “İsrail Dışişleri Bakanının, Sayın Cumhurbaşkanımızı hedef alan seviyesiz paylaşımını, ancak soykırım suçlamasıyla yargılanan bir devletin yetkilisi tarafından benimsenecek bir üslup olarak değerlendiriyoruz.
Bu tür iftira ve yalanlar, İsrail’in işlediği suçları örtbas etme çabasının bir parçasıdır. Türkiye, adalet ve barış için mücadele etmeye devam edecektir.”
Güney Amerika ülkesi Bolivya’da General Zuniga önderliğindeki ordu güçleri La Paz’da hükümet binasını kuşattı. Askerlerin hükümet binasına zorla girmesinin ardından Devlet Başkanı Luis Arce, askeri kalkışmaya karşı halkı demokrasiyi savunmaya çağırdı. Arce, “Halkı demokrasiye sahip çıkmaya davet ediyorum. Askerler, derhal çekilmeli ve görevlerinin başına dönmelidir” dedi. Arce tarafından atanan yeni ordu komutanı Jose Wilson Sanchez’in emri üzerine, darbe girişimine kalkışan askerler birliklerine geri döndü.
Güney Amerika ülkesi Bolivya’da General Zuniga önderliğindeki ordu güçleri La Paz’da hükümet binasını sardı. Çok sayıda güvenlik gücüne karşı Bolivya halkı da sokağa çıktı.
DEVLET BAŞKANI ARCE’DEN ORDUYA “GERİ ÇEKİLME” ÇAĞRISI Bolivya Devlet Başkanı Luis Arce, ülkede bazı askeri birliklerin usulsüz şekilde harekete geçirildiğini belirterek, ordudan, demokrasiye saygı göstermesini istedi. X sosyal medya hesabından açıklamada bulunan Arce, “Bolivya ordusunun bazı birimleri tarafından bazı askeri birliklerin usulsüz şekilde harekete geçirilmesini kınıyoruz. Demokrasiye saygı gösterilmelidir.” ifadesini kullandı.
ARCE, HALKI MEYDANLARA ÇAĞIRDI
Askerlerin hükümet binasına zorla girmesinin ardından Devlet Başkanı Luis Arce, askeri kalkışmaya karşı halkı demokrasiyi savunmaya çağırdı. Ulusal seslenen Arce, halka sakin olmaları çağrısında bulunarak, “Bolivya’nın devlet başkanı ve bakanları görevlerinin başındadır ve halkı demokrasiye sahip çıkmaya davet ediyorum. Askerler, derhal çekilmeli ve görevlerinin başına dönmelidir. Demokrasiye ve anayasaya saygı duymalarını istiyorum.” ifadelerini kullandı. Hükümetini destekleyen ülkelere teşekkür eden Arce, “Bize destek olan kardeş ülke devlet başkanlarını selamlıyoruz ve onlara teşekkür ediyoruz. Demokrasiye sahip çıkan belediye başkanlarına, valilere ve polis müdürlerine teşekkür ediyoruz. Demokrasiye sahip çıkan halkımızı selamlıyoruz.” diye konuştu.
Yerel basında çıkan haberlerde, tank ve kapüşonlu askerlerin başkent Plaza Murillo Meydanı’ndaki sivilleri tahliye ettiği ve bölgeyi kordon altına aldığı kaydedildi. Haberlerde, Bolivya ordusunun üst düzey komutanlarının yürütmeye el koymakla tehdit ettiği öne sürüldü. Sosyal medyaya yansıyan haberlerde ise askeri birliklerin Genelkurmay Başkanlığı civarında konuşlandığı belirtildi. Sosyal medyaya yansıyan görüntülerde, askeri zırhlı aracın başkent La Paz’daki hükümet sarayına zorla girmeye çalıştığı görülüyor. Askerlere tepki gösteren vatandaşlara göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyla müdahale ediliyor.
Eski Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales ise sosyal meyda hesabıdan yaptığı açıklamada, silahlı kuvvetlerin “darbe” yapmaya çalıştığını duyurdu.
Morales, “Darbe yaklaşıyor. Genelkurmay Başkanlığındaki komutanlar, 15.00’te acil toplantı çağrısında bulundu. Kent ve kırsal kesimdeki tüm halkımıza demokrasiyi savunmaları için ulusal seferberlik çağrısında bulunuyoruz. Süresiz genel grev ilan ediyoruz. Silahlı kuvvetlerin, demokrasiyi ihlal etmesine ve halkı sindirmesine izin vermeyeceğiz.” ifadelerini kullandı.
YENİ ATANAN ORDU KOMUTANININ EMRİ ÜZERİNE ASKERLER GERİ ÇEKİLDİ
Devlet Başkanı Luis Arce tarafından atanan yeni ordu komutanı Sanchez, basın toplantısında açıklamalarda bulundu. Askeri kalkışmayı kınayan Sanchez, “Cadde ve meydanlardaki tüm askerlere ve personele birliklerine dönmelerini emrediyorum.” ifadesini kullandı. Sanchez, “büyük” bir sorumluluk aldıklarını vurgulayarak, “Böyle bir göreve layık görülmekten onur duyuyorum. Bize güvendikleri için Devlet Başkanı ve Savunma Bakanı’na teşekkür ediyoruz. Cadde ve meydanlarda hiç kimsenin arzu etmeyeceği görüntülerle karşı karşıyayız. Ordunun yeni komutanı olarak, demokrasi dışı eylemlere izin vermeyeceğimizi bildirmek isterim.” diye konuştu. Basında çıkan haberlerde, askeri kalkışmanın 25 Haziran’da görevden alınan eski ordu komutanı Jose Zuniga’nın öncülüğünde yapıldığı iddia edildi. Zuniga’nın, ülkede 2025’te yapılması beklenen devlet başkanlığı seçimine ilişkin eski Devlet Başkanı Evo Morales’in adaylığına karşı çıktığı ve rahatsızlığını hükümete ilettiği öne sürüldü. Zuniga’nın başını çektiği askerlerin hükümet sarayını ele geçirerek yeni bir bakanlar kurulu oluşturmaya çalıştığı belirtilen haberlerde, Morales’i “açık” şekilde tehdid eden Zuniga’nın, “Onun anayasayı çiğnemesine ve halkın verdiği yetkiye itaatsizlik etmesine izin vermeyeceğiz. Silahlı kuvvetler, vatanın silahlı kanadıdır. Bu vatanı onlardan geri alacağız. Ülkemiz, bu şekilde daha fazla devam edemez.” ifadelerini kullandığı kaydedildi.
Fransa’da mahkeme, Suriye’deki rejimin lideri Beşşar Esed için 2013’te Suriye’nin Doğu Guta bölgesinde yapılan kimyasal saldırıda “suça ortaklık ettiği” gerekçesiyle çıkarılan tutuklama emrini onayladı.
Paris Temyiz Mahkemesinin yazılı açıklamasında, Fransa Ulusal Terörle Mücadele Savcılığı (Pnat) tarafından yapılan ve “Esed’in yargı dokunulmazlığına sahip olması” nedeniyle hakkında çıkarılan tutuklama emrinin geçersiz ilan edilmesini talep eden iptal başvurusunun reddedildiği ve tutuklama emrinin onaylandığı kaydedildi. Soruşturma kapsamında, “kimyasal silah kullanım yasağının, emredici bir norm olarak uluslararası hukukun bir parçası olduğu ve bu suçların rejimin liderinin resmi görevleri arasında görülemeyeceği” kanısına varıldığı bildirilen açıklamada, “Suriye’nin Esed’i bu suçlardan yargılamayacağı, rejim liderinin kişisel dokunulmazlığından feragat etmeyeceği” ve Beşşar Esed hakkında Fransa’da çıkarılan tutuklama emrinin geçerli olduğu belirtildi. Açıklamada ayrıca, davanın tetkik hakimlerine iade edileceği ve gerekmesi halinde savcılığın Yargıtay’a temyiz başvurusunda bulunmak için 5 gün süresi bulunduğu aktarıldı. Mahkeme, Kasım 2023’te, Esed’i 2013’teki Doğu Guta kimyasal saldırılarında insanlığa karşı suç ve savaş suçuna ortaklık etmekle suçlamış ve Esed hakkında tutuklama emri çıkarmıştı. Hakkında tutuklama emri çıkarılanlar arasında Esed’in yanı sıra kardeşi Suriye ordusu Dördüncü Tümen Komutanı Mahir Esed ve rejim generali de bulunuyor. Paris’teki mahkeme, 2013 kimyasal saldırılarına ilişkin soruşturmasını 2021’de açmıştı. DOĞU GUTA KATLİAMI Suriye yönetimi, 21 Ağustos 2013’te başkent Şam’ın Doğu Guta bölgesinde kimyasal silaha başvurarak 1400’ün üzerinde sivili öldürmüştü. Doğu Guta, 2018’de de Suriye yönetiminin en sıkı ablukayı uyguladığı, neredeyse tüm silahları kullandığı bölge haline gelmişti. Bölgedeki muhalifler, Şam yönetimi ve Rusya ile yaptıkları mecburi anlaşma neticesinde Nisan 2018’de Doğu Guta’yı boşaltmak zorunda kalmıştı.
Bolivya’da “olağan dışı bir askeri hareketlilik” bildirildi. Bolivyalı üst düzey yetkililer de, ordunun ve tankların meydanı ele geçirdiğini söyleyerek bunu bir “darbe girişimi” olarak nitelendirdi. Ordu’nun yeni atanan komutanı Jose Wilson Sanchez’in emri üzerine, darbe girişimine kalkışan askerler birliklerine geri döndü. Peki, Bolivya nerede?
Bolivya ya da resmî adıyla Bolivya Çokuluslu Devleti bir Güney Amerika ülkesidir. Başkenti Sucre olup; La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Potosi diğer önemli şehirlerinden birkaçıdır. Ülke İspanyol sömürgeciliği döneminde Yukarı Peru olarak adlandırılan bu bölgeye daha sonra Güney Amerika’yı İspanyol boyunduruğundan kurtaran Simón Bolívar’ın anısına Bolivya (Bolivar’ın ülkesi) ismi verilmiştir.
Bolivya nerede? Bolivya’nın haritadaki konumu Bolivya’da “olağan dışı bir askeri hareketlilik” bildirildi. Bolivyalı üst düzey yetkililer de, ordunun ve tankların meydanı ele geçirdiğini söyleyerek bunu bir “darbe girişimi” olarak nitelendirdi. Ordu’nun yeni atanan komutanı Jose Wilson Sanchez’in emri üzerine, darbe girişimine kalkışan askerler birliklerine geri döndü. Peki, Bolivya nerede? Güney Amerika ülkesi Bolivya, İspanya’dan bağımsızlığını kazandıktan sonra sayısız darbe ve savaş gördü. 1825’ten bugüne kadar 180’e yakın darbe, ondan fazla anayasa ve 80 devlet başkanı gören ülke, Şili ile girdiği savaşın ardından Pasifik Okyanusu’na olan kıyısını kaybederek bir kara devleti haline geldi. 1982’den bu yana sivillerin yönetimindeki Bolivya’yı, 2005’teki seçimleri kazanan sosyalist Devlet Başkanı Evo Morales yönetiyor. Künye Nüfus: 11 milyon (2015 tahmini) Etnik yapı: Yüzde 68 Mestizo (beyaz-yerli melezi), yüzde 20 yerli, yüzde 5 beyaz, yüzde 2 cholo, yüzde 1 siyahi, yüzde 4 diğer Yüzölçümü: 1,09 milyon kilometre kare Dil: 2009 anayasasına göre İspanyolca ve 36 farklı yerel grubun kullandığı toplam 37 resmi dil bulunuyor. Din: Yüzde 92,8 Hristiyan, yüzde 1,7 diğerleri, yüzde 5,5 herhangi bir dine inanmıyor Para Birimi: Boliviano Genel Durum Güney Amerika’da Paraguay ile okyanusa kıyısı olmayan iki ülkeden biri olan Bolivya, bağımsızlığının üzerinden geçen 200 yıla yakın sürede yaşadığı siyasi çalkantılarla tanınıyor. İspanyol sömürgesi olduğu dönemde Yukarı Peru olarak adlandırılan ülke, 1825 yılında İspanya’dan bağımsızlığını ilan etti, ancak bu bağımsızlık 1847 yılında tanındı. Bağımsızlığını kazanmasında Simon Bolivar’ın katkısı üzerine ülke Bolivya ismini aldı. Resmi adı Bolivya Çokuluslu Devleti olan Bolivya, Güney Amerika’nın en yoksul ve geri kalmış ülkelerinden biri. Ülke topraklarının üçte biri dağlık araziden oluşuyor. Komşuları Brezilya, Paraguay, Arjantin, Şili ve Peru. 1879 yılında Peru ile Şili’ye saldıran Bolivya, Pasifik Savaşı’nı kaybederek Pasifik Okyanusu kıyısındaki topraklarını Şili’ye kaptırdı. Başkenti Sucre olan ülkenin en önemli kentleri Santa Cruz ve La Paz. Nüfusunun büyük çoğunluğunu beyaz ve yerli melezi Mestizoların oluşturduğu Bolivya’da en fazla kullanılan resmi dil İspanyolca iken yerli kabilelere ait bugün bazıları kullanılmayan 36 dil de resmi dil olarak kabul ediliyor. Bunlardan en fazla Guarani, Aymara ve Quechua dilleri kullanılıyor. Bolivya, Güney Amerika’da sosyalist devrimlerin yöneticilerinden Che Guevera’nın öldürüldüğü ülke olarak da tanınıyor. Ekonomi Gelişmekte olan bir ülke konumundaki Bolivya nüfusunun yüzde 53’ü yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Ülkede temel geçim kaynakları tarım, hayvancılık, balıkçılık, madencilik ve tekstil. Ülke başta lityum, doğal gaz ve kalay madeni olmak üzere çeşitli madenler açısından oldukça zengin. Dünya lityum rezervinin yarısının Bolivya’da olduğu belirtiliyor. Gayrı safi yurt içi hasıla beklentisi 2017 yılı için 39 milyar dolar olan Bolivya, dünyanın 96. büyük ekonomisi. Kişi başına düşen milli gelir 3 bin 500 dolar ile dünya genelinde 119. sırada yer alıyor.